Cách xử lý cơn ăn vạ của trẻ

Những cơn ăn vạ (tantrums) như những “cơn bão” bất ngờ, có thể ập đến bất cứ lúc nào, bất cứ đâu. Từ việc đòi mua đồ chơi ở siêu thị, đến việc không chịu đi ngủ đúng giờ, những cơn ăn vạ của trẻ thường khiến cha mẹ căng thẳng và bối rối.

Thực tế, việc trẻ ăn vạ là một phần hoàn toàn bình thường trong quá trình phát triển. Trẻ ở độ tuổi này chưa biết cách kiểm soát cảm xúc và chưa đủ từ vựng để diễn đạt những mong muốn của mình. Vậy cha mẹ nên xử lý như thế nào để vừa không thỏa hiệp vô lý, vừa không gây tổn thương tâm lý cho trẻ?

Giữ bình tĩnh và không nhượng bộ vô lý

Khi cơn ăn vạ bùng phát, điều đầu tiên và quan trọng nhất cha mẹ cần làm là hít một hơi thật sâu và giữ bình tĩnh. Đừng nổi giận, la mắng hay trừng phạt trẻ khi con đang trong trạng thái cảm xúc dồn nén.

Nếu nguyên nhân cơn ăn vạ là do trẻ đòi một thứ không hợp lý (như đòi ăn kẹo trước bữa tối), tuyệt đối không nhượng bộ. Việc thỏa hiệp sẽ gửi đi một thông điệp sai lệch: “Khóc nhè là cách tốt nhất để đạt được mong muốn”. Thay vào đó, hãy nói một cách nhẹ nhàng nhưng kiên quyết: “Mẹ biết con đang rất muốn ăn kẹo, nhưng chúng ta chỉ ăn kẹo sau bữa tối thôi.”

Lắng nghe và đồng cảm

Khi con có vẻ đã bớt giận dữ hơn, hãy ngồi xuống ngang tầm mắt con và lắng nghe. Hãy gọi tên cảm xúc của con để con cảm thấy được thấu hiểu:

• “Mẹ biết con đang rất buồn vì không được mua đồ chơi.”
• “Con đang tức giận vì mẹ không cho con xem tivi, đúng không?”

Việc gọi tên cảm xúc giúp não bộ của trẻ chuyển từ trạng thái “chiến đấu” sang trạng thái “lắng nghe”.

Đưa ra giải pháp và chuyển hướng sự chú ý

Sau khi đã đồng cảm với trẻ, hãy đưa ra một giải pháp thay thế hoặc chuyển hướng sự chú ý của con sang một hoạt động khác.

• Nếu con đang ăn vạ vì không được xem tivi: “Chúng ta không xem tivi nữa, nhưng mẹ sẽ đọc cho con nghe câu chuyện về chú thỏ con nhé!”
• Nếu con đang ăn vạ vì không muốn cất đồ chơi: “Hay là hai mẹ con mình thi xem ai cất đồ chơi nhanh hơn nào!”

Rút kinh nghiệm sau cơn ăn vạ

Khi trẻ đã hoàn toàn bình tĩnh lại, hãy cùng con ngồi lại để giải thích về tình huống vừa xảy ra. Hãy để trẻ hiểu rằng hành vi ăn vạ là không chấp nhận được, nhưng cảm xúc của con thì hoàn toàn hợp lệ.

• “Mẹ hiểu con muốn chơi tiếp, nhưng đã đến giờ đi ngủ rồi. Ngày mai chúng ta sẽ chơi tiếp nhé.”
• “Lần sau nếu con muốn ăn kẹo, con hãy nói với mẹ một cách lễ phép nhé, mẹ sẽ lắng nghe con.”

Xử lý cơn ăn vạ của trẻ không phải là một cuộc chiến về quyền lực giữa cha mẹ và con cái. Đó là một cơ hội tuyệt vời để cha mẹ dạy con về quy tắc, giới hạn và cách điều chỉnh cảm xúc. Sự nhất quán, kiên nhẫn và tình yêu thương của cha mẹ chính là liều thuốc tốt nhất giúp con vượt qua những “cơn bão” cảm xúc này.